پيگيرى مطالبات مهمانداران شركت هواپيمايى هما با وجود صدور راى از سوى ديوان عدالت ادارى به نفع آنان، همچنان ادامه دارد.شكايت مهمانداران هواپيمايى هما و اعتراض آنها از زمانى آغاز شد كه انعقاد قرارداد كارى با مهمانداران از حالت رسمى و استخدامى خارج شد. مهمانداران هما با تاكيد بر دوره هاى طولانى مدت پيش از كار و همچنين دوره هاى حين كار، شغل خود را يك حرفه تخصصى دانسته و تاكيد دارند طبق حكم صادره از سوى ديوان عدالت ادارى همه استخدام هاى جديد اين شركت درخصوص جذب مهمانداران بايد به صورت رسمى اتفاق بيفتد.براساس راى ديوان عدالت ادارى با توجه به مجوز هاى صادره از ناحيه سازمان مديريت و برنامه ريزى جهت استخدام متقاضيان شغل مهماندارى شركت هواپيمايى هما مستند به بند تبصره ۶۰ قانون بودجه سال ۱۳۶۴ از نوع استخدام رسمى بوده و همه دوره هاى آموزشى پس از اتمام دوره منجر به استخدام رسمى شده است.در بخش ديگرى از اين راى تاكيد شده است گروهى كه در سال ۷۶ به صورت قراردادى جذب شده اند برخلاف مجوز بوده و نظر به اينكه پذيرش افراد متقاضى به صورت قراردادى برخلاف مجوز صادره از سازمان مديريت و برنامه ريزى جهت استخدام رسمى محرز است و صرف نشر آگهى و اجبار شاكى براى تنظيم قرارداد و احياناً كسب موافقت مسئولان سازمان مديريت در سال هاى بعد تاثيرى در نوع مجوز صادره از نوع استخدام رسمى ندارد.از سوى ديگر در بخشى از اين حكم به صداقت تاكيد شده است: چون تصدى اين شغل (مهماندارى) مستلزم گذراندن يك سال دوره آموزش فنى و حرفه اى است و مطابق بخشنامه هاى صادره از سازمان امور ادارى و استخدامى سابق از جمله شماره ۳۳۶/۳۶ و دستورالعمل اجرايى آموزش هاى عمومى افراد آموزش ديده به خصوص در مشاغل تخصصى همچون مهماندارى بايد به استخدام رسمى دولت جمهورى اسلامى درآيند.حكم ديوان عدالت ادارى مشخص و به شركت هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران ابلاغ شده است ولى از اسفند سال ۸۳ تاكنون كه شش ماه گذشته است هنوز هيچ اقدامى از سوى اين شركت در راستاى تغيير قرارداد هاى موقت مهمانداران صورت نپذيرفته است.اعضاى كانون مهمانداران هما در حالى همچنان اعتراض كرده و حقوق صنفى معوق خود را مطالبه مى كنند كه تاكيد دارند در صورتى كه قرار باشد استخدام نيروى مهماندار به بخش خصوصى واگذار شود، طبق حكم ديوان عدالت ادارى بايد از واحد تشريفات حذف شود.
• پرواز پردردسر
اما اعتراضات صنفى مهمانداران فقط معطوف به نوع قراردادهاى كارى نمى شود.آخرين اتفاق رخ داده در اين صنف مربوط به پرواز ۶۵۵ دبى در تاريخ ۱۸ و ۱۹ مرداد ۸۴ است.طبق قوانين بين المللى مهمانداران و كادر پرواز در نهايت مى توانند ۱۴ يا ۱۶ ساعت پرواز داشته باشند. همچنين طبق همين قوانين هر هواپيما در ۲۴ ساعت فقط چهار بار حق بلند شدن به صورت مستمر دارد كه در غير اين صورت تخلف محسوب شده و از سوى سازمان هاى بين المللى مورد بررسى و پرسش قرار مى گيرد.اين قوانين در حالى تدوين و تنظيم شده اند تا امنيت پرواز و امنيت مسافران لحاظ شود به همين دليل در صورتى كه مهماندار يا يكى از كادر پرواز بعد از ۸ ساعت پرواز احساس خستگى و يا ناراحتى داشته باشد مى تواند از ادامه پرواز ممانعت كند. در مقابل در صورتى كه مهماندارى با وجود مشكل به ادامه فعاليت بپردازد به عنوان يك تخلف ادارى محسوب مى شود.پرواز ۶۵۵ دبى مرداد ماه ۲۳ ساعت به طول انجاميد. به عبارتى اين پرواز كه از ۵ بعدازظهر ۱۸ مرداد شروع شده بود تا ۱۱ روز بعد يعنى ۱۹ مرداد ادامه پيدا كرده بود. در فرودگاه دبى مهمانداران به علت خستگى زياد و عدم كنترل فكرى درخواست استراحت و توقف را دادند كه درخواست آنان رد مى شود. در اين پرواز مهمانداران مى پذيرند تنها در اين صورت حاضر به ادامه پرواز و ارائه خدمات باشند كه مامور عمليات پرواز به صورت كتبى مسئوليت اين پرواز را بپذيرد. اين مسئوليت از سوى هيچ كس پذيرفته نمى شود و از سوى ديگر اعلام نظر مسئول ايستگاه دبى در اين رابطه بيش از دو ساعت به طول مى انجامد.در اين ميان مسافران همچنان منتظر پرواز بودند. در اين شرايط شركت هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران موظف است براى پرواز هايى كه با تاخير همراه است، امكانات پذيرايى در فرودگاه و يا هتل و محل استراحت مسافران را فراهم كند اما نماينده اين شركت در قبال ارائه اين خدمات با اعلام اين مطلب كه مهمانداران اعتصاب كرده و حاضر به پرواز نيستند از مسئوليت پذيرايى مسافران به دليل تاخير شانه خالى مى كنند. اين اتفاق در شرايطى رخ داده بود كه كادر پرواز در فرودگاه بندر عباس درخواست كرده بود تا با اضافه كردن تعداد مهمانداران براى ادامه پرواز از بندر عباس به دبى امكان امنيت پرواز را فراهم كنند. اما با اين درخواست بنابه دلايلى مخالفت شد به همين دليل مهمانداران در شرايطى از دبى به تهران پرواز كردند كه با ادامه اين پرواز ۲۳ ساعت به طور مداوم مشغول كار بوده و با اين كار ضريب امنيت پرواز را كاهش دادند. اين مسئله در حالى طرح مى شود كه اين خطر از سوى خلبان نيز مطرح است زيرا وى نيز در اين شرايط پرواز كرده است.با برگشت اين پرواز به تهران سه نفر از مهمانداران قراردادى اين پرواز اخراج و ۷ نفر از نيروهاى رسمى از پرواز هاى برون مرزى محروم و در مقابل سرمهماندار ارشد و سه مهماندار ديگر تشويق شدند. اين احكام در حالى صادر شده كه هيچ دادگاه ادارى براى صدور راى تشكيل نشده و امكان دفاع براى مهمانداران اخراج شده وجود نداشته است.پرونده پرواز ۷۰۰ هنوز بسته نشده است. با توجه به راى ديوان عدالت ادارى در ماه پايانى سال ۸۳ مبنى بر الزام اين شركت براى استخدام رسمى مهمانداران و از سوى ديگر نبود هيچ دادگاه ادارى براى دفاع مهمانداران اخراج شده، اين پرسش مطرح است كه آيا مى توان اين مهمانداران را اخراج كرد. هر مهماندار به طور ميانگين شش تا هفت مدرك دارد به علاوه اينكه در طول خدمت خود بايد دوره هاى مختلف بازآموزى را سپرى كند. به همين دليل جزء مشاغل تخصصى قرار مى گيرد. اين شغل تخصصى كه هنوز هيچ تعريف مشخص و مدونى در سازمان مديريت و برنامه ريزى ندارد براى اين گروه شاغلان دردسرآفرين شده است. از ديدگاه برخى مسافران وظيفه مهماندار فقط پذيرايى و ارائه سرويس به مسافر است در حالى كه طبق قوانين موجود امنيت پرواز برعهده مهماندار است. طبق قراردادهاى منعقده بين مهماندار و شركت هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران چك محل وسائل موارد اضطرارى، كمك براى راحتى مسافران و فراهم كردن آسايش آنان، انجام عمليات مربوط به درهاى هواپيما براى آماده شدن پرواز هنگام روشن شدن موتور، راهنمايى مسافران براى استفاده از ماسك اكسيژن و بستن كمربند ها، آماده كردن وسائل پذيرايى، گزارش نواقص ايستگاه مربوطه از قبيل ناقصى صندلى ها و همچنين بعد از خروج مسافران، چك كردن مجدد هواپيما از جمله وظايف مهمانداران محسوب مى شود.ارائه سرويس به شكل بسيار نامطلوب و غير متعارف در پرواز هاى ايرانى از ديگر اعتراض هاى مهمانداران است. درصد بسيار زيادى از فعاليت مهمانداران به جاى انتقال آرامش در پرواز معطوف به ارائه سرويس پذيرايى مى شود.يكى از اين مهمانداران مى پرسد؟ در كجاى دنيا غذا را جدا از نان و نوشابه را در كنار دسر زعفرانى سرو مى كنند كه در پرواز هاى ايرانى اين اتفاق رخ مى دهد.از سوى ديگر تاكيد مى شود مهماندارى به دليل اينكه «مسئوليت عمده يعنى ايمنى پرواز و مسافر را از مبدا تا مقصد بر عهده دارد به عنوان يك افسر روابط عمومى براى حفظ آرامش مسافر به عهده دارد كه در نهايت به مسافر سرويس هم مى دهد. اين گروه اگرچه قانون كار شامل حال آنها مى شود اما همه موارد اين قانون براى آنها اعمال نمى شود.روز هاى تعطيل رسمى و ساعات كار شبانه در حداقل شكل ممكن براى اين گروه اجرا مى شود. از سوى ديگر تعداد ساعات آماده باش مهمانداران جزء ساعت كارى آنها محسوب نمى شود.با همه اين تعاريف در برخى موارد شغل و حرفه اين گروه در رده گروه خدماتى و پشتيبانى تعريف مى شود كه به شدت مورد اعتراض مهمانداران است، اعتراضات آنان كه از سال گذشته آغاز شده و تاكنون تلفاتى را نيز تحت عنوان اخراجى به همراه داشته همچنان ادامه دارد.اين گروه معتقد هستند تنها در صورتى كه سازمان مديريت و برنامه ريزى بپذيرد تعريف جديد و جامعى از شغل آنها داشته باشد بسيارى از مشكلات آنها حل خواهد شد. مهمانداران همچنان با در دست داشتن حكم ديوان عدالت ادارى مبنى بر استخدام رسمى به دنبال شغل تازه اى براى مهمانداران اخراج شده مى گردند. مهماندارانى كه هم متاهل هستند و هم هزينه هاى زندگى اجازه تحمل كردن و صبر كردن نمى دهد.