کارگردان: داریوش مهرجویی
بازیگران: بهرام رادان - گلشیفته فراهانی - مسعود رایگان - رویا تیموریان - مائده طهماسبی - نادر سلیمانی - حسن پورشیرازی
محصول 1385
خلاصه داستان
علی, نوازنده چیره دست سنتور و خواننده محبوب جوانان ناگهان در اوج شهرت و موفقیت افسار زندگی را از دست می دهد و به بیراهه می رود. او می گوید همه بد یختی ها از وقتی شروع شد که عشق بزرگ زندگیم, هانیه مرا ترک کرد, اما هانیه زمانی می رود که علی مدت هاست در بند اعتیاد خانمان سوز خود گرفتار است. علی کاملا بد بخت می شود و به کارتن خوابی می افتد. اما به کمک همین موسیقی است که دوباره به زندگی بر میگردد.
درباره کارگردان
داریوش مهرجویی از بزرگ ترین هنرمندان امروز کشورمان است. در هفدهم آذر سال 1318 در تهران به دنیا آمد و تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند. در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. سال 1344 از دانشگاه یو سی ال ای لیسانس فلسفه گرفت. سال 1346 نخستین فیلم خود به نام الماس 33 را ساخت که چندان موفق نبود. اما با گاو درهای موفقیت به روی مهرجویی جوان باز شد. آقای هالو, پستچی و دایره مینا از دیگر آثار او در سینمای پیش از انقلاب بودند. بعد از انقلاب مدتی به فرانسه رفت و پس از بازگشتش مدرسه ای که میرفتیم را ساخت که نمایش داده نشد. با اجاره نشین ها اما بار دیگر به روزهای اوج بازگشت. بعد از آن هامون را ساخت که یکی از محبوب ترین فیلم های تاریخ سینمای ایران است. سارا و پری - لیلا - درخت گلابی - دختر دایی گمشده و بمانی دیگر آثار بسیار موفق اوست. با مهمان مامان دور تازه ای از فیلمسازی را آغاز کرد و بعد سنتوری را ساخت که مجوز نمایش عمومی نیافت.
حواشی فیلم
- از پر حاشیه ترین فیلم های تاریخ سینمای ایران است. از دوران پیش تولید تا همین امروز که حدود پنج سالی از آغاز آن می گذرد. گفته می شود که فیلمساز برای اولین بار از وزارت ارشاد دولت هشتم درخواست مجوز برای ساخت این فیلم با نام اولیه تولدت مبارک کرده که چون مورد قبول واقع نشده آن را در دوره ی بعدی ریاست جمهوری ساخته است.
- داریوش مهرجویی برای انتخاب بازیگر اصلی این فیلم ابتدا فراخوان داده بود. اعلام کردند بازیگری که دنبال اش می گردند شخصیتی با صورت لاغر و چهره مالیخولیایی و مسلط به ساز و سنتور است. بعضی از بازیگران حرفه ای مثل امین حیایی و پارسا فیروز فر هم در همان زمان شروع کرده بودند به سنتور یاد گرفتن. که در نهایت نقش به بهرام رادان رسید.
- سنتوری قرار بود در تاریخ 3 مرداد 1386 اکران شود که به دلایل مختلف از سوی وزارت ارشاد از جمله عدم توانایی کنترل جو سالن لغو شد.
- همه ی این ها در شرایطی بود که بر اساس نظر غالب تهیه کنندگان اگر این فیلم اکران می شد اخراجی ها موفقیت تجاری امروز خود را نداشت. (اکران این دو فیلم در یک برهه ی زمانی بود)
- و بالاخره فیلم سینمایی سنتوری ساخته داریوش مهرجویی به تهیه کنندگی فرامرز فرازمند و داریوش مهرجویی در قالب فیلم و پشت صحنه به صورت 3 سی دی توسط موسسه هنر هشتم با تیراژ 200 هزار تایی تابستان امسال در شبکه نمایش خانگی توزیع شد.
- متاسفانه اما کمی پیش از آغاز انتشار نسخه خانگی فیلم تهیه کننده اش فرامرز فرازمند که چند سالی پی گرفتن مجوز اکران فیلم سنتوری دویده بود, دچار سکته قلبی شد و به رحمت خدا رفت. مهرجویی بیانیه ای به این بهانه داد و گفت که دوست و همکارش به خاطر تحمل این همه فشار مالی و غیره سر نمایش سنتوری «دق» کرده است.
جوایز
نامزد دریافت سیمرغ بلورین در رشته های بهترین فیلم و بهترین موسیقی از بیست و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر, برنده سیمرغ بلورین در رشته بهترین بازیگر نقش اول مرد برای بهرام رادان برای حضور در این فیلم.
برخورد منتقدان
مثل اغلب فیلم های دوره متاخر کارنامه مهرجویی, واکنش ها متفاوت بود. تعدادی فیلم را دوست داشتند و تعدادی نه. جوان ها بیشتر علاقه مند فیلم بودند. هرچند به دلیل اکران نشدن اش فرصت پرداختن کامل به فیلم به دست نیامد.
گزارش اکران
تمام شد. سنتوری دیگر رنگ پرده را نمی بیند. این را هم که می بینید و می خوانید به بهانه ی ورودش به شبکه نمایش خانگی است.
نقد فیلم
1. نه آن فیلمی است که مخالفان اش فکر می کنند و نه اغلب هواداران اش. این سنتوری مشهور و جنجالی در اصل بیگانه ای است که چندان ربطی به موضوعات سیاسی و اجتماعی روز (که دچارشان شد) ندارد.
2. داریوش مهرجویی در دوران پر از ایمان دوره متاخر کاری اش این بار نه به کامیابی های سلوک و وجد فردی که به عوارض بیرونی اش هم می پردازد. اما تصویر دل انگیز او از هنرمند خالصی در مسیر سقوط باز پر از انرژی است و پر از اعتقاد به راهی که دارد طی می کند.
3. به این ترتیب است که در سینمای پا در هوا و بی قهرمان ما او موفق می شود از معدود شخصیت های موثر و فاعل و رو به جلو را خلق کند. در سینمایی که در فیلم هایش, همه جیغ می زنند, به هم خیانت میکنند, دروغ ها را به روی همدیگر می آورند یا تصویر کثیف و ساده انگرانه شان از آسمان رویایی حال آدم را به هم می زند; تجربه حضور و وجود علی آنقدر غنیمت است که از افشای چنین خلوصی بر پرده ی سینما باید هم ترسید!
4. سنتوری حدیث نفس هنرمندی نه در ایران این سال ها که هر فرد دیگری در هر جای تاریخ است که فقط می خواهد برای خودش و خدایش ساز بزند. (و اصلا مگر فاصله ای بین این دو هست؟) و علی در این مسیر له می شود, به باد می رود, اما مسیر وجد شخصی اش را کنار نمی نهد.
5. فیلم بهترین بازی بهرام رادان را از ابتدا تاکنون دارد به اضافه کلی سکانس گرم پرداخت شده. عشق لیلا و درخت گلابی از یک مدل دیگر بود. مهرجویی هیچ وقت چنین سکانس های عاشقانه ای نساخته است.
6. سرنوشت علی سرنوشت فیلم هم شد. دلم می خواهد سال ها از خدا عمر بگیرم که ببینم سرنوشت شاهکار مهرجویی چه خواهد شد. که چقدر نفس اش,آهنگ اش, حضور اش,وجوش و اثرش در دل و جان این نسل و نسل های بعدی نقش خواهد بست. این که کی خواهیم توانست حضور چنین مردی چنین قهرمانی چنین فردی را تحمل کنیم.
7. تکرار می کنم سنتوری را فیلمی نبینید راجع به جوان این نسل در این دوره و زمانه. این یکی از خالصانه ترین فیلم هایی است که درباره روش و حاصل هنرمندانه زیستن ساخته شده.
نویسنده: پویا