در جريان بحث درباره «شخصيت» خواهيم ديد که قرآن به برخي از ترفندهاي ناخودآگاه عقل مانند توجيه، فرافکني و ابزار واکنشي، اشاراتي دارد. اين موضوع روشن مي کند که قرآن، حتي چهارده قرن پيش از تحقيقات فرويد، بنيانگذار نظريه روانکاوي، جنبه هاي ناخودآگاه رفتار انسان را مطرح کرده است.


د: تعارض انگيزه ها
هرگاه در انسان برخي انگيزه ها با هم درگير شوند، مثلاً انگيزه اي، انسان را به يک سو و انگيزه اي ديگر به سوي مقابل بکشاند. در اين صورت به انسان حالتي دست مي دهد که احساس سرگرداني و ترديد مي کند و از تصميم گيري درباره تعيين سمت حرکت و شيوه عمل خود ناتوان مي شود. چنين حالتي را «درگيري رواني» مي نامند.