درمانگر
نويسنده: طاهره علينژاد
بسياري از ما به تجربه دريافتهايم كه خواب خوب شبانه، اغلب بهترين روش براي فائق آمدن بر (استرس) نگراني، حل مشكلات و يا بهبود (از بيماري) است. خواب، توسط چرخههاي طبيعي فعاليتهاي مغز در ساعات خاصي به بدن، يادآوري ميگردد و دربرگيرنده دو حالت است.
حالت اول Rapid Eye Movement Sleep (REM)، زماني است كه اغلب روياها به وقوع ميپيوندند و حالت دوم، خواب عميق است كه به Non – Rem Sleep (NREM) مشهور است.
عملكرد خواب و رؤياها
تحقيقات اخير نشان ميدهند كه در طول خواب NREM (خواب بدون رؤيا)، بدن به بازسازي و توليد بافتها، ساختن استخوانها و ماهيچهها پرداخته و سيستم ايمني را تقويت ميكند.
با افزايش سن از تأثير مفيد NREM كاسته ميشود:
افراد در سنين كمتر از ٣٠ سال در هر شبانه روز به مدت ٢ ساعت از اين خواب گرانبها و نيروبخش بهرهمند ميگردند. در حاليكه در سنين بالاي ٦٥ سال اين زمان به ٣٠ دقيقه در شبانهروز كاهش مييابد. برخي از محققان بر اين عقيدهاند كه با يافتن راههايي جهت حفظ و بهرهمندي از اين نوع خواب (٢ ساعت خواب مؤثر در شبانهروز)، بتوانند پروسه افزايش سن را به تأخير بيندازند.
تصور ميشود كه REM Sleep (خواب همراه با رؤيا) به نوعي از نظر سلامت روانشناختي ارزشمند بوده، در برقراري ارتباط ميان اتفاقاتي كه از آنها بياطلاع هستيم و آنچه احساس مينماييم، مؤثر است.
همواره شنيدهايم افرادي كه با كمبود خواب مواجهاند، دچار فراموشي و سردرگمي ميشوند، اين مسئله ضرورت و اهميت بهرهمندي از خواب مناسب در طول شبانهروز را مورد تائيد قرار ميدهد و سبب اثبات اين تئوري ميگردد كه خواب همواره با رؤيا، ممكن است به استحكام و يكپارچه نمودن حافظه كمك نمايد.
بعضي محققان معتقدند كه خوابها (رؤياها) نتيجه انفجارهاي بيهدف و تصادفي فعاليتهاي سلولهاي عصبي در ساقه مغز هستند، درحاليكه برخي ديگر بر اين عقيدهاند كه خوابها مشخصاً به زندگي واقعي بيننده رؤيا مربوط ميشود و بين وقايع گذشته و حال، ارتباط احساسي برقرار ميكنند كه اين ارتباط به تجزيه و تحليل تضادها و تعارضات فرد، كمك مينمايد.
روانكاوان پيرو مكتب فرويد و يونگ، روياهاي طولانيمدت و تعبير آنها را به عنوان پنجرهاي به زندگي درون (فردي و معنوي) بيمار ميدانند: درمانگران، پيشنهاد ميكنند كه رؤياها را در دفتر روزانه خود داشته باشيد. جزئيات آن را هنگام بيداري (هوشياري) يادداشت نموده، سپس براي دستيابي به تعابير احتمالي آنها را تجزيه و تحليل نماييد.
تئوري ديگر اين است كه خواب با رؤيا مانع از تحليل رفتن شبكه عصبي مغز ميشود.
ميزان خواب با رؤيا در خواب جنين درون رحم، جايي كه سلولهاي عصبي، تراكم كافي حالت بالغ خود را ندارند،
٥٠ – ٩٠ درصد است و اين ميزان، فقط با ٢٥ درصد از خواب بزرگسالان قابل مقايسه است.
در طول شبانهروز چقدر به خواب نيازمنديم؟
اين نياز فردي بوده، با افزايش سن كاهش مييابد. بعضي محققان معتقدند كه بدن انسان به حدود ٩:٣٠ تا ١٠ ساعت خواب نياز دارد.
ديگر كارشناسان، معتقدند كه ٦ ساعت خواب، كمترين ميزان خواب براي از بين بردن حالت خستگي است، در حاليكه اغلب افراد، به ٧ تا ٨ ساعت خواب، در شبانهروز نيازمندند.
رهنمودهايي براي داشتن خوابي آرام
- حداقل ٢ ساعت قبل از زمان خواب، از خوردن غذاهاي حجيم و سنگين و استفاده از قهوه، الكل و تنباكو پرهيز نماييد.
- گرسنه به بستر نرويد. به نظر ميرسد نوشيدن شير، خوردن غلات، بيسكويت و موز، خواب آرامتري را به ارمغان ميآورد.
- از فعاليتهاي انرژيگير (خستهكننده، پرتكاپو و پرتنش) – به غير از فعاليت جنسي – قبل از زمان خواب، خودداري نماييد.
- تكنيكهاي دستيابي به آرامش عضلات به هنگام خواب را بياموزيد.
- اگر روشني صبح زود مزاحم خواب شما ميشود، از چشمبند استفاده نموده، يا پردههاي ضخيم در اتاق خواب نصب نماييد.
