کارگردانی تلویزیون
دیباچه: طبق آماری که در سال 1993 گرفته شده است، نوجوانان آمریکایی تا پایان دبیرستان 19 هزار ساعت به تلویزیون نگاه میکنند؛ یعنی بیشتر از مدت زمانی که در کلاس درس حضور دارند، وقت خود را صرف تماشای تلویزیون میکنند. متأسفانه درکشور ما آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد. اما تأثیرپذیری بسیار زیاد نوجوانان و جوانان ما از شخصیتهای تلویزیونی، بیانگر آن است که جوانان، بخش عظیمی از وقت خود را صرف تماشای تلویزیون میکنند و در این میان تله تئاترها، فیلمها و سریالهای تلویزیونی که در حیطه کار کارگردانان تلویزیون است، بیشترین مخاطب را دارند.تخصص کارگردانی تلویزیون از سال گذشته در دانشکده صدا و سیما در دو گرایش نمایش و مستند ارائه میشود.
گرایش نمایش :
کارگردانی تلویزیونی یک رشته کاربردی است و هدف آن تربیت نیروی متخصص، متعهد و خلّاق برنامهساز در جهت سیاستهای سازمان صدا و سیما است؛ افرادی که به یاری معلومات و مهارتهای فنی، تکنیکی، هنری و تحلیلی، زمینه ساخت و تولید انواع برنامههای تلویزیونی را فراهم میآورند. در واقع کارگردان تلویزیون کسی است که ذهنیت خود را با استفاده از آموزشهای کلاسیک و آکادمیکی که در خصوص برنامهسازی تلویزیون در طول دوران تحصیل کسب کرده است، به تصویر میکشد و با خلاقیت و نوآوری به تولید برنامههای تلویزیونی میپردازد. در این میان، دانشجویان گرایش نمایش، به مطالعه، پژوهش و تجربه در کارگردانی انواع برنامههای داستانی تلویزیون اعم از سریالها، برنامههای کوتاه و تلهتئاترها میپردازند. به عبارت دیگر، دانشجویان این گرایش، روشهای طراحی و تولید یک برنامه داستانی از عرصه ایده تا ساخت در استودیو یا واحد سیار، پخش و ارزشیابی آن را فرا میگیرند و در این میان با چگونگی نقد و تحلیل برنامههای تلویزیونی، تحولات اجرا، تصویرنامهنویسی، جلوههای خاص، طراحی صحنه، شیوههای بیان و نحوه ارتباط تنگاتنگ فرم و محتوا آشنا میشوند.گفتنی است که تمامی این دروس همراه با فعالیتهای عملی و کارهای کارگاهی است تا دانشجویان با استفاده از امکانات و تجهیزات کاربردی دانشکده و سازمان صدا و سیما بتوانند، تجربه و مهارت لازم را برای ساخت و تولید برنامههای داستانی تلویزیونی کسب نمایند.
درسهای این رشته در طول تحصیل:
دروس مشترک در هر دو گرایش:
مبانی ارتباطات، مردمشناسی و رسانههای تصویری، عکاسی، آشنایی با هنر در تاریخ، تاریخ تلویزیون و فناوری رسانههای جدید، حکمت هنر اسلامی، ارتباطات بصری، آشنایی با فلسفه، پژوهش و نگارش در تلویزیون، تلویزیون:
زبان و ساختار، درک و بیان بصری، مخاطبشناسی تلویزیون، فلسفه هنر، ابزارشناسی تولید، شناخت عوامل نمایش، گونهشناسی فیلم، مبانی برنامهسازی تلویزیونی، کارگاه تصویر و نور، مبانی تدوین، مبانی برنامهسازی تک دوربینه، گونهشناسی برنامههای تلویزیونی، مبانی کارگردانی نمایش، مستندشناسی، موسیقی در فیلم و تلویزیون، تدوین دیجیتال، جلوههای خاص، کارگاه چند رسانهای، طراحی و مدیریت تولید، تلویزیون آموزشی، پروژه نهایی.
دروس تخصصی گرایش نمایش:
بازیگردانی و کارگردانی، برنامهسازی استودیویی، تصویرنامه نویسی، سمینار برنامهسازان تلویزیونی، واحد سیار، برنامهسازی تک دوربینه، کارگاه نمایش تلویزیونی.
گرایش مستند :
با اشتیاق دوربین را به دست میگیرد و شتابان در موج جمعیت، در بازارها، کنار رودخانهها و در حاشیه جنگلها به دنبال سوژه میگردد. زمانی از شقایقها و آلالههای خفته در سینه کوهساران صحنههای زیبایی مییابد. زمانی دیگر از رازهای نهفته در سینه کوهنشینان و کویرنشینان آگاهی مییابد و آیینها، آداب و رسوم و سور و سوگ مناطق مختلف ایران را به یاری عدسی دوربین خود به تصویر میکشد تا تنوع فرهنگی و تعدد میراثهای فرهنگی ایران را به نمایش گذارد.این، بخشی از دنیای کارگردانی مستند است؛ دنیایی که حیطه بسیار گسترده و وسیعی دارد و از یک سو شامل گزارش خبری، ورزشی و اجتماعی میشود و از سوی دیگر مستند مردمشناسی یا طبیعت را در برمیگیرد. در واقع مستند، خوراک بسیار مهمی برای تلویزیون است و خیلی از برنامههای تلویزیونی؛ از جمله گزارشهای اجتماعی، ورزشی، مردمشناسی یا مستندهای طبیعت در این حیطه قرار دارد. از همینرو، از سال گذشته مستندسازی به عنوان یکی از گرایشهای کارگردانی تلویزیون در دانشکده صدا و سیما مطرح گردیده است و دانشجویان این گرایش با آموزش دروسی از قبیل فرم و محتوا در مستند تلویزیونی، ژورنالیسم تلویزیونی و مجله تلویزیونی، اطلاعات لازم را برای مستندسازی کسب میکنند.
دروس تخصصی گرایش مستند:
مستند تلویزیونی: فرم و محتوا، نویسندگی برای مستند، مستندسازی، تاریخ و نقد فیلم مستند، ژورنالیسم تلویزیونی، سمینار بررسی مستندسازان، مجله تلویزیونی.
مستند تلویزیونی:
فرم و محتوا، نویسندگی برای مستند، مستندسازی، تاریخ و نقد فیلم مستند، ژورنالیسم تلویزیونی، سمینار بررسی مستند سازان، مجله تلویزیونی.
تواناییهای لازم :
صدا و سیما از همه هنرها؛ از جمله موسیقی، معماری، ادبیات، نقاشی، طراحی، خطاطی و عکاسی بهره میگیرد. به همین خاطر، دانشجوی کارگردانی تلویزیون باید اطلاعات هنری گستردهای در همه این زمینهها داشته باشد. اما متأسفانه گاه داوطلبان شرکتکننده در مصاحبه حضوری این دانشکده، از مهمترین و بدیهیترین اطلاعات هنری بیخبر هستند. برای مثال هیچ اطلاعی از موسیقی کلاسیک و بزرگترین موسیقیدانهای آن مثل باخ یا بتهوون ندارند. حتی داوطلبی در پاسخ به این سؤال که موسیقی کلاسیک چیست، گفته است که موسیقی بدون کلام را موسیقی کلاسیک میگویند!!همچنین برخی از داوطلبان نمیتوانند آنچه را که میخواهند، بگویند. چنین افرادی نمیتوانند کارگردان موفقی شوند؛ چون کارگردان باید بتواند با بازیگر یا فیلمبردارش بخوبی ارتباط برقرار کند و بگوید که از او چه انتظاری دارد. همچنین دانشجویان این رشته باید روابط اجتماعی خوبی داشته و بتوانند یک گروه را بخوبی اداره کنند. از همینرو، افراد گوشهگیر و منزوی و کسانی که منتظرند دیگران وظایفشان را به آنها گوشزد کنند، در این رشته موفق نخواهند شد.در کل داوطبان باید بدانند که در اینجا چیزی تزریق نمیشود تا یک نفر کارگردان، طراح یا برنامهساز شود. بلکه استادان دانشگاه فقط راه را نشان نمیدهند و خود دانشجو باید با تلاش بسیار و مطالعه فراوان به نتیجه برسد.در این رشته تسلط به زبان انگلیسی نیز بسیار مهم است؛ چون دانشجویان باید بتوانند از منابع و مآخذ درجه یک استفاده کنند؛ منابعی که اکثر قریب به اتفاق آنها به زبان انگلیسی است. و بالاخره اینکه هنر، یکی از وادیهای عشق است و فردی که وارد آن میشود، باید عاشق باشد. کار هنری با فشارهای عصبی و روحی بسیاری همراه است و بیشتر اوقات نیز از شهرت و معروفیت در آن خبری نیست. برای مثال میتوان به "ژرژملیف" پدر سینمای داستانی اشاره کرد که در اواخر عمرش در یکی از متروهای پاریس در حال دستفروشی پیدایش کردند. ویژگی عالم هنر این است که وقتی آدمهای جدید میآیند، آدمهای قدیمی فراموش میشوند. برای همین اگر کسی عشق و علاقه واقعی به هنر نداشته باشد، نمیتواند در این وادی دوام بیاورد.و در نهایت این که یک مستندساز باید فردی صبور، دقیق و تیزبین باشد. برای مثال، یک کارگردان مستند طبیعت، گاه لازم است که ساعتها در گوشهای بنشیند تا از پرندهای که میخواهد در لانه خود به جوجهاش غذا بدهد، فیلمبرداری کند.
موقعیت شغلی در ایران :
سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران رشتههایی را در دانشکده صدا و سیما ارائه میدهد که دانشجویان آن پس از فارغالتحصیلی، شغل تعریف شدهای نیز در سازمان داشته باشند. اما فرصتهای شغلی فارغالتحصیلان، تنها به سازمان صدا و سیما محدود نمیشود و فارغالتحصیلان کارگردانی تلویزیون میتوانند در سازمانهای دستاندرکار تولید برنامه و مراکز برنامهسازی تبلیغاتی، نهادهای دولتی از قبیل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، وزارت آموزش و پرورش، سازمان تبلیغات اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت نمایند.
منبع: کتاب آشنایی با رشته های دانشگاهی سازمان سنجش آموزش کشورتالیف خانم فیروزه سودایی و نرم افزار سامان رشته ی سازمان سنجش و
گردآورنده:طه - Borna66
بوک مارک ها