عارضه «گودي پا» يا «افزايش قوس»، به ناهنجاري اطلاق مي شود كه در آن قوس طولي پا از افزايش غيرطبيعي برخوردار بوده و همراه با چنگالي شدن انگشتان پا مي باشد. عارضه مذكور از نظر علّت شناسي به انواع مادرزادي، اكتسابي و با علّت نامعلوم تقسيم مي شود. همچنين برخي از منابع از پاي گود نرم، كه به وسيله حركات و ماساژ قابل درمان است و پاي گرد تغيير شكل يافته نام برده اند.
در نوع اكتسابي، اين عارضه مي تواند ناشي از كوتاهي نسوج نرم و كف پا، ضعف عضلات كوچك شست، عضلات بين استخواني، ضعف عضله بازكننده دراز انگشتان باشد. همچنين ضعف عضله درشت ني قدامي و نيز فعّاليت بيش از اندازه عضلات ريز داخل كف پائي كه گاه در اثر كوتاهي تاندون آشيل به وجود مي آيد از جمله عوامل ديگر بروز اين عارضه است.
روش ارزيابي عارضه مذكور نيز ترسيم نقش پا است. هرگاه نقش داخلي كف پا از خط فرضي كه از مركز وتر آشيل و در امتداد كف به طرف انگشت دوّم مي رود، فاصله زيادي داشته باشد مي توان عارضه مذكور را مشاهده نمود و در مراحل شديدتر انگشتان به صورت چنگالي درآمده و نقش لبة خارجي پا، محو مي گردد. در برخي موارد شديد نيز، عارضه گودي كف پا، با چرخش داخلي پاشنه همراه است.
علائم
پائين افتادن استخوان هاي مچ به همراه كوتاهي وتر آشيل، محدوديّت حركت در عمل خم شدن مچ را به همراه دارد. زاويه دار شدن قوس عرضي و وضعيّت انگشتان چنگالي نيز موجب محدوديّت در عمل خم شدن مفصل كف پائي و بند انگشتي شده كه كاهش دامنه حركتي در مفصل بند انگشتي مياني را به دنبال خواهد داشد. همچنين ممكن است در موارد شديد پاشنه مختصر چرخشي به داخل داشته باشد.
افزايش قوس طولي پا كه همراه با عارضه انگشتان چنگالي مشاهده مي شود، موجب كوتاهي و انقباضات اسپاستيك عضلات ريز كف پائي مي شود. كوتاهي نيام كف پائي و رباط ناوي پاشنه اي (فنري) همراه با كوتاهي وتر آشيل در موارد شديدتر ملاحظه مي شود. همچنين كشيدگي و ضعف عضلات قدامي ساق، به ويژه ضعف عضلات دودي و بين استخواني كه به عنوان يك گروه عضلات كمكي در حين عمل عضلات تاكننده دراز دخالت دارند و به عنوان يك گروه عضله مخالف از خم شدن مفاصل بين انگشتي كه در موقع راه رفتن توسط عضله خم كننده ايجاد مي شود جلوگيري به عمل مي آورد، نيز ديده مي شود. ضعف عضلات دودي و بين استخواني موجب بروي انگشتان چنگالي مي شود. در اين وضعيّت مفصل كف پائي بند انگشتي به حالت باز شدن بيش از حدّ و بند مياني به حالت خم در مي آيد. كاهش تعادل، برخورد پاها با موانع كم ارتفاع و سقوط هاي مكرّر، احساس درد و خستگي در عضلات جلوي ساق، وجود پينه هاي دردناك در روي مفاصل خم شده، كاهش استقامت و احساس خستگي در راه رفتن ها و ايستادن ها و در مراحل پيشرفته، راه رفتن سخت، دردناك و غيرموزون و پاره شدن سريع كفش ها از علائم اين عارضه است.
حركات بايد بر كشش عناصر كف پائي، كشش وتر آشيل و تحرّك بخشيدن به مفاصل محدود شده مبتني باشد. جلوگيري از خم شدن بند مياني و سوّم انگشتان و باز شدن بند اوّل انگشتان پا در اجراي حركات ضروري است. انجام حركات به صورت چرخش به خارج براي كشيده شدن نيام كف پائي، چرخش به خارج پاشنه و تقويت عضلات نازك نئي نيز مناسب است. تقويت عمل عضلات ريز داخل كف پائي و ساير عضلات ضعيف شده، انعطاف عضلات كوتاه شده و بهبود دامنة حركتي مفاصل، از جمله اقدامات درماني ممكن است كه مي تواند از سوي معلّمات ورزش و مربّيان اصلاحي، صورت گيرد و نتايج ثمربخشي را به همراه داشته باشد.